در فرهنگ اسلامي به موضوعات بسيار مهمي برخورد مي‌كنيم مانند:
سنتهاي الهي و يا شكر نعمتهاي خداوند و يا ارزش كار و تلاش و عرق كارگر و خون شهيد و مجاهدت بانوان در خانه‌ها و يا موضوعاتي مانند: حرمت اسرف و تبذير و احتكار و ربا و رشوه و قمار و مانند آن و تنفر اسلامي از اين نوع معاملات و نمونه‌ها را مشاهده مي‌كنيم. همه براي آن است كه جامعه اسلامي در راه صحيح و سلامت و عزت و اقتدار و كمال و تعالي حركت كند و از آلودگي و گناه و فساد و فحشا بر حذر باشد و قدر منابع و امكانات و فرصتها را بشناسد و از فرصتها استفاده كند و شكر گذار خداوند متعال باشد و از اتلاف منابع و نعمتهاي خداوند پرهيز كند و در راه عزت و شرف برنامه‌ريزي و تدبير كند و داراي روحيه صرفه جويي، قناعت و تقدير در معيشت و زندگي باشد.
و بر دو اصل بسيار ارزشمند و گرانسنگ تدبير معيشت و تقدير معيشت تاكيد نمايد و قدرشناس نعمتهاي خداوند و سرمايه عمر باشد. روايات اسلامي در اين رابطه فراوان است تا جايي كه تدير يك دوم زندگي بشما آمده است، تقدير معيشت يكي از محورهاي كمال انسان شده است.
گستردگي دامنه مسئوليت انسانها از فروض مسلم حاكميت ديني است. در بيان ديگري امير‌المونين(ع) دامنه مسئوليت انسانها را آن قدر وسيع و گسترده بيان فرموده كه تمامي موجودات زنده و بي‌جان و منابع طبيعي و انساني و حيواني و استعدادهاي دروني و بيروني انسانها ر شامل مي‌شود.
اين مسئوليت سه بعدي است كه شامل حال انسان، حيوانات و محيط زيست و طبيعت، همه و همه مي شود و انسانها در رابطه با تمامي نعمتهاي الهي و الطاف خداوندگار بايد شاكر و قدرشناس باشند و مسئول‌اند. رعايت شرايط زيست محيطي، شرايط زيستي، صيانت از آب و هوا و خاك و طبيعت و رعايت حقوق جانداران و موجودات زنده در آب و خاك و طبيعت، مراتع و منابع طبيعي، جنگلها و درياها و آب و هوا و منابع حياتي و ارزشمند كه براي تامين نيازهاي انسانهاست بايد صيانت و پاسداري شود.
در جاي ديگري مي‌فرمايد: مردمي كه آب و خاك داشته باشند و گرسنه باشند اين نوع انسانها از رحمت خداوند بدورند. چرا كه باوجود آب و خاك گرسنگي جايي براي فقر نيست، چرا تنبلي؟! چرا بي‌ تدبيري، چرا سهل‌انگاري، چرا غفلت و چرا ناسپاسي و چراهاي فراوان ديگر.
آب و خاك نعمت خداوند است و بشكرانه اين نعمتها بايد زمين را آباد كرد و احيا كرد و حفظ كرد، او از انسانها خواسته است تا زمين را آباد كنند و به گوهر تقوي آراسته گردند.